Pukovnik Mihail Vladimirovič Ašik - Rusko-Srpski Heroj

Pukovnik Mihail Vladimirovič Ašik pripada krugu sovjetskih oficira čija je ratna biografija obuhvatila gotovo čitav istočni i centralnoevropski front Drugog svetskog rata. Poticao je iz porodice srpskog porekla - potomaka plemićke porodice Ašik, trgovaca i intelektualaca iz Dalmacije koji su se u 18. veku naselili u Ruskoj Imperiji.

Mihail Vladimirovič Ašik rođen je 24. Juna 1923. godine u porodici složenog istorijskog nasleđa. Po porodičnoj tradiciji, bio je potomak plemićke loze Ašika - izuzetno cenjenih i uspešnih srpskih trgovaca i intelektualaca iz Dalmacije koji su se u XVIII veku preselili u Rusku Imperiju.

Njegovo odrastanje proteklo je tokom ubrzane industrijalizacije i militarizacije Sovjetskog Saveza - u periodu nakon 1931. kada je J.V. Staljin skoro proročki rekao da će ili SSSR napredovati 100 godina za 10 godina ili ga neće biti. Generacija rođena početkom dvadesetih godina bila je, istorijski gledano, generacija koja će najveći teret podneti u Velikom otadžbinskom ratu.

Mladi Ašik zainteresovao se za moreplovstvo i upisao je Akademiju po imenu Admirala Makarova, ali 1941. rat je prekinuo njegove studije, a ubrzo njegovo rodno selo biće okupirano od strane nacista i nekih godinu i po dana Mihail Ašik je živeo pod okupacijom. Ubrzo sve se menja i u Februaru 1943. tokom Operacije Iskra Crvena Armija oslobađa njegovo selo - Novopavlovku, a mladi Ašik pristupa njenim redovima.

Prvo kao rezervista on se ubrzo nalazi na frontu gde se ističe kao mitraljezac,

nekoliko puta ranjavan on dobija odlikovanja i pred kraj leta 1943. Ašik po preporuci nadređenih pohađa oficirsku školu. U Aprilu 1944. godine po završetku škole Ašik sa činom potporučnika prebačen je na Krim - u legendarni 4-i Ukrajinski Front (tada)Generala Tolbuhina gde preuzima komandu čete u 144-om bataljonu 83-će Dunavske Brigade Marinaca.

Ašik će učestvovati u operacijama za oslobođenje Odese, Besarabije, Rumunije, Bugarske, (njemu po porodičnim korenima rodne)Jugoslavije, Mađarske, Austrije i Čehoslovačke.

Vrhunac njegove vojne karijere biće je operacija poznata kao Ostrogonski desant - operacija koja je imala cilj da preseče vezu između nacističkih snaga u Mađarskoj i Austriji. U toj složenoj akciji koja se odvijala između 19. i 23. Marta 1945 Ašik je predvodio prebacivanje 536 marinaca preko noći, na rastojanju od oko 15 kilometara uzvodno, izvedenoj na Dunavu pod snažnom vatrom nemačke obalske artiljerije i konstantnim napadima mnogobrojnijeg neprijatelja.

Nakon uspešnog iskrcavanja u rejonu grada Ostrogona (Esztergom), jedinica se našla u okruženju 4-e Mađarske armije i Istočnog krila čuvene nemačke Armijske Grupe 'Jug' - čiji su brojevi bili nekoliko desetina hiljada vojnika i stotine tenkova, topova i haubica. Tokom tri dana dok su marinci crvenoarmejci čekali kopnenu vojsku da se probije do njih i dovrši kompletno presecanje nacističkih snaga, oni su bili pod konstantnim udarom paničnog neprijatelja, odbili su 36 napada nemačkih snaga, ali na kraju nemci nisu uspeli. Operacija je uspela, Austrija i Mađarska su presečene i uništeno je preko 900 nacističkih vojnika, kao i 36 tenkova i samohodnih topova. Gubici Crvene Armije bili su 195 marinaca i tri čamca.

Operativni značaj desanta ogledao se u presekanju nemačkih pozicija između Mađarske i Austrije, velikim brojem neprijateljskih vojnika koji su se predali i stvaranjem obruča koji je rezultirao skoro kompletnim uništenjem Armijske Grupe 'Jug' - sve faktori koji su ubrzali pad Beča i doprineli završnoj fazi rata u tom regionu.

Za iskazanu hrabrost, odlučnost i komandnu sposobnost Mihail Vladimirovič Ašik odlikovan je najvišim sovjetskim priznanjem – zvanjem Heroja Sovjetskog Saveza. Ovo zvanje dodeljivano je za izuzetne podvige na bojnom polju i predstavljalo je najviše vojno priznanje u SSSR-u.

Ali Ašik nije stao, nastavio je sa borbom kroz Austriju i 9. Maj, kraj rata, dočekao je u oslobođenoj Čehoslovačkoj.

Nakon rata, Ašik je kratko nastavio službu u vojsci, 1946. godine postaje vatrogasac, 1947. godine postaje inspektor u unutrašnjoj vojsci MVD SSSR, a tokom 50-ih završava KGB akademiju. 1968. postao je zamenik načelnika Više Političke Akademije MVD SSSR doprinoseći obuci novih generacija oficira i očuvanju tradicije frontovskog iskustva. Pored vojne karijere Ašik je bio i pisac, napisao je nekoliko desetina knjiga, eseja i radova na teme Velikog Otadžbinskog rata i dejstava Marinaca tokom rata.

Preminuo je 9. Novembra 2020. godine u 95-oj godini života. Njegovo ime je uklesano na tri obeliska pobede, postavljeno je nekoliko plakova u njegovu čast u gradovima u Rusiji, a u jednom od naselja Petrograda čak ima i trg sa njegovim imenom - trg Heroja SSSR Pukovnika Mihaila Vladimiroviča Ašika - Srbina koji je ceo život dao za Rusiju.

KO JE FAMILIJA AŠIK?

Porodica Ašik potiče iz reda srpskih trgovaca i obrazovanih građanskih slojeva iz Dalmacije, koji su se tokom XVIII veka doselili u Rusku Imperiju. Kao i brojne druge srpske porodice tog perioda, Ašici su se integrisali u društvene i državne strukture carske Rusije, zadržavajući svest o sopstvenom poreklu. Tradicija trgovine, obrazovanja i javne službe vremenom je kroz marljivi rad prerasla u plemićki status, što je omogućilo da se porodica uključi u više sfere društvenog života - od vojske do intelektualnih krugova.

Među istaknutim predstavnicima porodice su: Anton Baltazarovič Ašik - istoričar i arheolog, Vladimir Antonovič Ašik - istoričar, ekonomista i član Imperatorskog Ruskog Vojno-Istorijskog Društva, koji se posebno istakao pri gradnji železnica na Kavkazu i Ruskom dalekom Istoku, njegova tri sina Vladimir, Nikolaj i Viktor takođe su bili izuzetno istaknuti članovi društva. Vladimir je bio heroj odbrane Port Artura i nosioc Krsta Svetog Đorđa, poginuo je 1914. u borbi. Nikolaj je preživeo Prvi Svetski Rat sa činom pukovnika i mnoštvom odlikovanja i umro 1936. godine od starosti. A treći sin Viktor Vladimirovič Ašik istakao se kao veliki intelektualac, inženjer, nosilac raznih nagrada za zasluge u poljima nauke, doktor nauka i profesor. Bavio se brodogradstvom i bio je jedan od najznačajnijih inženjera u svom polju, konstruisao je većinu brodova sovjetske mornarice.

KOMENTAR AUTORA:

Ašik familija je izuzetno interesatna i u budućnosti želim slične kratke biografije napisati i o gore navedenim ljudima, koji su podjednako istaknuti, a ujedno veliki predstavnici Srpskog naroda za koje malo znamo.

Spoj vojničke i intelektualne tradicije koje je familija Ašik donela iz Srbije stvorila je porodično okruženje u kome su disciplina, obrazovanje i služba državi bili centralne vrednosti. Upravo u takvom kontekstu odrastao je i Mihail Vladimirovič Ašik, koji je u XX veku nastavio porodičnu liniju javne i vojne službe, dostigavši i najviše sovjetsko odlikovanje - zvanje Heroja SSSR-a, na način koji izuzetno priliči njegovim srpskim korenima, predvodio je malobrojne jedinice u borbi protiv značajno jačeg protivnika na isti način na koji su to radili njegovi preci na Kosovskom Polju i u bitkama za oslobođenje Srbije. Sudbina porodice Ašik tako predstavlja primer dugotrajne integracije srpskog plemićkog i građanskog nasleđa u istoriju Ruske Imperije i Sovjetskog Saveza.